नेपाल सरकार
कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय
कृषि सूचना तथा प्रशिक्षण केन्द्र · हरिहरभवन, ललितपुर
किसान सूचीकरण प्रणाली · Farmer Registration System
यो निर्देशिका स्थानीय तह (पालिका) का लागि तयार पारिएको हो। किसान सूचीकरण प्रणालीमा पालिकाको भूमिका सबैभन्दा ठूलो हुन्छ। गणकले पेस गरेको विवरण वडामा पठाउने, वडाबाट प्रमाणित भएर आएको विवरण जाँची केन्द्रमा सिफारिस गर्ने, र केन्द्रबाट वर्गीकरण भएपछि किसान परिचय पत्र छापी किसानलाई हस्तान्तरण गर्ने जिम्मेवारी पालिकाकै हो।
निर्देशिकाका प्रत्येक चित्रमा रातो गोलाकार अंक (१, २, ३ …) राखिएको छ। चित्रमुनिको विवरणमा सोही अंकले कुन ठाउँमा के गर्ने भन्ने बताउँछ।
प्रणालीमा प्रवेश गर्न पालिकालाई तोकिएको प्रयोगकर्ता नाम र पासवर्ड आवश्यक पर्दछ। पासवर्ड बिर्सनुभएको वा खाता बन्द भएको अवस्थामा सम्बन्धित स्थानीय तह वा कृषि कार्यालयमा सम्पर्क गर्नुहोस्।
लग-इन गरेपछि सबैभन्दा पहिले ड्यासबोर्ड देखिन्छ। यसमा तपाईंको पालिकाका किसानहरू सूचीकरण प्रक्रियाको कुन-कुन चरणमा छन् भन्ने देखाइएको हुन्छ। बायाँपट्टिको मेनुबाट कुनै पनि चरणको सूचीमा सोझै पुग्न सकिन्छ।
प्रत्येक मेनुको दायाँपट्टि देखिने अंकले सो चरणमा कति किसान पर्खिरहेका छन् भन्ने जनाउँछ। अंक शून्य भएमा त्यस चरणमा हाल गर्नुपर्ने कुनै काम छैन भन्ने बुझिन्छ।
गणकले पेस गरेको विवरण सिधै वडामा पुग्दैन; पालिकाले जाँची वडामा पठाउनुपर्दछ। एकैपटक धेरै किसान छानेर पठाउन सकिने हुनाले यो काम छिटो सकिन्छ।
वडा समितिले प्रमाणीकरण गरेपछि विवरण पुनः पालिकामा आउँछ। कार्यपालिकाको तर्फबाट जाँची केन्द्रमा सिफारिस गर्ने अन्तिम स्थानीय निर्णय यही हो।
“केन्द्रमा वर्गीकरण गर्न पठाउन बाँकी” सूचीबाट किसान छानी विवरण खोल्नुहोस्। व्यक्तिगत विवरण, जग्गा, बाली र पशुपन्छी सबै खण्ड जाँच्नुहोस्। सिफारिस गरिसकेपछि विवरण स्थानीय तहबाट सच्याउन मिल्दैन, त्यसैले पठाउनुअघि राम्ररी जाँच्नुहोस्। पृष्ठको माथिल्लो भागमा रहेको “प्रिन्ट” बाट किसानको पूरा विवरण छापेर पनि हेर्न सकिन्छ।
एक-एक गरी निर्णय गर्नुको साटो “केन्द्रमा वर्गीकरण गर्न पठाउन बाँकी” सूचीबाट धेरै किसान एकैपटक छानी केन्द्रमा पठाउन सकिन्छ। तरिका वडामा पठाउँदाकै जस्तै हो; फरक यत्ति हो कि यहाँ कार्यमा “केन्द्रमा सिफारिस” छान्नुपर्दछ।
पठाउनुअघि “सिफारिस पत्र” बटनबाट छानिएका किसानको नामावलीसहितको सिफारिस पत्र निकाल्न सकिन्छ। पत्र निकाल्नेबित्तिकै दर्ता र चलानी नम्बर सिर्जना भई “पठाइएका सिफारिस पत्र” मा अभिलेख हुन्छ, त्यसैले पत्र निकाल्नु नै पठाउनु सरह हो।
सिफारिस पत्र पालिकाको लेटरप्याडमा, केन्द्रलाई सम्बोधन गरी तयार हुन्छ। यसमा दर्ता नम्बर, चलानी नम्बर, मिति र छानिएका किसानको नामावली हुन्छ। नामावलीमा क्रम संख्या, किसानको नाम र वडा नम्बर मात्र राखिन्छ।
पत्रमा जारी गर्ने अधिकारीको डिजिटल हस्ताक्षर र कार्यालयको छाप स्वतः छापिन्छ। यी दुई “व्यक्तिगत प्रोफाइल” बाट अपलोड गरिएका हुनुपर्दछ; नभएमा पत्र खाली ठाउँसहित छापिन्छ र हातैले सही गर्नुपर्ने हुन्छ।
निकालिएका सबै पत्र बायाँ मेनुको “पठाइएका सिफारिस पत्र” मा अभिलेख रहन्छन्, त्यसैले पुरानो पत्र जहिले पनि खोली हेर्न सकिन्छ।
किसानको जुनसुकै खण्डको विवरण पालिकाले सच्याउन सक्दछ। किसानको विवरण पृष्ठबाट सच्याउनुपर्ने खण्ड (जस्तै “जग्गा तथा सिँचाई”) खोल्नुहोस्।
सच्याउने तरिका एउटै हो, तर किसान कुन चरणमा छ भन्ने अनुसार एउटा फरक पर्दछ। परिचय पत्र जारी भइसकेको किसानको विवरण सच्याउँदा “परिवर्तनको कारण” अनिवार्य रूपमा लेख्नुपर्दछ, जुन अभिलेखमा सुरक्षित रहन्छ। परिचय पत्र जारी नभएको अवस्थामा यो बाकस देखिँदैन।
केन्द्रले अनुसूची-५ अनुसार वर्ग तोकेपछि किसान “वर्गीकृत किसान” सूचीमा देखा पर्दछन्। यही सूचीबाट परिचय पत्र छापी किसानलाई हस्तान्तरण गर्ने र “कार्ड लिएको” भनी अभिलेख राख्ने काम हुन्छ।
सूचीमा प्रत्येक किसानको वर्ग र परिचय पत्रको अवस्था देखिन्छ। किसानले कार्ड बुझिसकेपछि सोही पङ्क्तिबाट “कार्ड लिएको” मा चिन्ह लगाउनुहोस्।
परिचय पत्र दुई पाना (अगाडि र पछाडि) मा छापिन्छ। प्रत्येक पाना A5 ल्यान्डस्केप (२१० × १४८ मि.मि., अर्थात् A4 कागजको आधा) आकारको हुन्छ, त्यसैले प्रिन्टरमा कागजको आकार A5, दिशा ल्यान्डस्केप र दुवैतर्फ छाप्ने (duplex) सेटिङ प्रयोग गर्नुहोस्।
अगाडिको भागमा किसानको परिचय (फोटो, क्यूआर, नाम, ठेगाना, परिचयपत्र नम्बर र म्याद) हुन्छ भने पछाडिको भागमा दस्तखतको ठाउँ र नवीकरणको तालिका हुन्छ।
छाप्नुअघि किसानको नाम, ठेगाना, फोटो, परिचयपत्र नम्बर र मिति ठीक छन् भनी अनिवार्य रूपमा जाँच्नुहोस्। गलत विवरण छापिएमा पुनः जारी गर्नुपर्ने हुन्छ। छापिएपछि पछाडिको भागमा अधिकारीको दस्तखत र कार्यालयको छाप लगाउनुहोस्।
परिचय पत्र जारी भइसकेपछि किसानको विवरण सच्याउनुपरेमा अद्यावधिक अनुरोध गरिन्छ। वर्गमा असर नपर्ने अनुरोध तुरुन्तै लागू हुन्छ भने जग्गा, आय वा पशुपन्छीसँग सम्बन्धित अनुरोध केन्द्रको स्वीकृतिपछि मात्र लागू हुन्छ।
अनुरोधमा क्लिक गरी कुन खण्डमा के परिवर्तन माग गरिएको हो र त्यसको कारण हेर्नुहोस्। अवस्था स्तम्भबाट अनुरोध केन्द्रमा पर्खिरहेको, लागू भएको वा अस्वीकृत भएको थाहा हुन्छ।
फिर्ता पठाइएको विवरण हराउँदैन; तलको तालिका अनुसार सम्बन्धित चरणमा फर्कन्छ र त्यहीँबाट पुनः सच्याएर अगाडि बढाउन सकिन्छ।
पालिकाले वडामा फिर्ता पठाएको विवरण “वडामा प्रमाणीकरण बाँकी” मा फर्कन्छ, अर्थात् वडाको कामको सूचीमा। केन्द्रले फिर्ता पठाएको विवरण पनि पालिकामा नरोकिई सोझै वडामै पुग्दछ, किनभने सच्याउने काम वडा तहबाट सुरु हुन्छ। पालिकाको इन्टेक चरणबाट फिर्ता गरिएको विवरण भने गणककहाँ “अपूर्ण भरिएको विवरण” मा फर्कन्छ।
कुन विवरण किन फिर्ता भयो भन्ने कुरा किसानको विवरण पृष्ठको “इतिहास” मा कारणसहित अभिलेख भएको हुन्छ।